Lato z kleszczami

Lato z kleszczami

Opublikowany

Tereny północno-wschodniej Polski należą do regionów zwiększonego występowania kleszczy. Powodem tego jest duża ilość lasów, terenów podmokłych sprzyjających występowaniu zwierząt – żywicieli kleszczy.

W Polsce mamy do czynienia z 3 gatunkami kleszczy, które różnią się cechami fizycznymi oraz miejscem występowania. Kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) żyje na terenie całego kraju i  preferuje środowiska wilgotne, porośnięte przez lasy i bory mieszane, a także niskie krzewy, wysokie trawy. Teren Puszczy Białowieskiej  opanował kleszcz tajgowy (Ixodes  persulcatus). Natomiast popularny kleszcz łąkowy (dermacentor reticulatus) jest obecny w  zagajnikach, na skraju łąk i lasów. 

Kleszcze są pasożytami żywiącymi się krwią kręgowców. Atakują drobne gryzonie, ptaki, lisy, zające, zwierzynę płową, dziki, żubry. Bytują na zwierzętach domowych, takich jak psy, koty, a także na zwierzętach hodowlanych: koniach, krowach, kozach. Kleszcze zwykle czekają na swoją zdobycz na trawach, paprociach czy gałązkach, zwykle na wysokości do ok. 1.5 metra nad ziemią.

Prof. dr hab. Anatol Panasiuk, gastrolog, internista, lekarz chorób zakaźnych

Lokalizują się wzdłuż ścieżek i szlaków wędrówki zwierząt. Niższe partie roślin (do 30 cm nad ziemią) zasiedlają larwy i nimfy, na wyższych - lokalizują się zwykle dorosłe osobniki kleszczy. Wynika to z wielkości zwierząt żyjących w naszych lasach. Silne zmysły wykrywające temperaturę i zapach zwierzęcia lub człowieka powodują uaktywnienie kleszcza i wysunięcie odnóży chwytnych, którymi zaczepiają się o sierść przemieszczającego się zwierzęcia lub ubrania człowieka. Kleszcz łatwiej chwyta odnóżami ubrania o „włochatej” powierzchni, np. swetry niż o śliskiej powierzchni - poliestrowych czy gumowanych.

Kleszcze dzięki migracji zwierząt, przelotom ptaków w krótkim czasie mogą pokonywać duże dystanse, pojawiając się w miejscach nietypowych, np. w ogrodach, parkach, na balkonach. Biolodzy wykonują badania kleszczy oceniając odsetek zakażonej lub zarażonej populacji w różnych regionach. Z badań tych wynika, że co roku w tych samych ostojach leśnych występuje różny odsetek kleszczy zakażonych. To odzwierciedla dużą migrację kleszczy i brak pewności co do „bezpiecznych” okolic, wolnych od zakażonych kleszczy.

Kleszcze przenoszą wiele różnych chorobotwórczych wirusów, bakterii, pasożytów, a nawet grzybów jednokomórkowych. Są one wektorami tych drobnoustrojów, same zakażają się krwią od zwierząt, gryzoni, ptaków. Patogeny mogą być przekazywane na kolejne stadia kleszczy. Jeżeli dojdzie do zakażenia kleszcza w stadium nimfy, to patogeny wykrywane są w kolejnych stadiach rozwojowych kleszcza (larwa, imago). W każdym ze stadiów żerujący kleszcz przekazuje wraz z wydzieliną gruczołów ślinowych patogeny kolejnemu żywicielowi. Dlatego obserwujemy ciągłe krążenie chorobotwórczych drobnoustrojów w populacji kleszczy, zwierząt i ludzi.

Prof. dr hab. Anatol Panasiuk, Centrum Medyczne Medicover w Białymstoku

Kleszcze zwykle lokalizują się w miejscach owłosionych, wilgotnych, tj. pod pachami, w pachwinach, w skórze owłosionej głowy. Wyspecjalizowany aparat tnąco-ssący kleszcza łatwo nacina skórę wprowadzając do tkanek substancje znieczulające, cementujące oraz trawiące. Dlatego dopiero w 2-3 dobie po wkłuciu kleszcza odczuwa się świąd, ból, obrzęk. Czas bytowania w skórze kleszcza jest różnie długi od 2 do 6 dni w zależności od stadium rozwojowego kleszcza. Każde żerowanie prowadzi do przejścia w kolejną fazę zaczynając od larwy, przez nimfę i ostatecznie w postać dojrzałą kleszcza. Jedynie postać dojrzała ma zdolność do składania jaj.

Jednym z czynników decydujących o zachorowaniu na chorobę „odkleszczową” jest długość żerowania kleszcza w skórze człowieka. Im później odkryjemy kleszcza, tym większa możliwość wystąpienia choroby. Warunkiem zasadniczym jest oczywiście to czy kleszcz jest zakażony jakimś patogenem oraz czy wystarczająca jest ilość patogenu, który wniknął do organizmu człowieka. Dlatego ważne jest możliwe jak najszybsze usunięcie kleszcza, by nie dopuścić do przeniknięcia dużej dawki drobnoustroju.

Uchronienie się przed chorobami przenoszonymi przez kleszcze jest trudne. W przypadku kleszczowego zapalenia mózgu, istnieje możliwość wykonania szczepień ochronnych, które dają bardzo wysoki poziom odporności na tą chorobę. Jednak w przypadku pozostałych drobnoustrojów chorobotwórczych nie istnieje możliwość ochrony poprzez szczepienia ochronne. Największym problemem jest oczywiście brak czynnego zabezpieczenia przeciwko bakteriom Borrelia burgdorferi odpowiedzialnym za wystąpienie boreliozy.

Dlatego też po kontakcie z kleszczem należy obserwować miejsce ukąszenia, bowiem może pojawić się w ciągu kilku - kilkunastu dni zaczerwienienie, najczęściej z przejaśnieniem w środku, tzw. rumień wędrujący, który świadczy o chorobie. Niestety u części osób nie występuje typowy rumień , a pojawiają się objawy stawowe lub neurologiczne boreliozy. W przypadku zakażenia od kleszcza innymi drobnoustrojami (wirusy, rikettsie, pasożyty) objawy mogą być bardzo różnorodne i wymagają specjalistycznej diagnostyki oraz leczenia.

Możemy uchronić się przed kontaktem z kleszczami stosując odpowiednią odzież (długie nogawki, rękawy, nakrycie głowy) oraz używając preparatów odstraszających kleszcze. Są to tzw. repelenty, które zawierają związki zniechęcające stawonogi (w tym kleszcze, komary, meszki) do żerowania. Repelenty można stosować na skórę (np. Moskito Guard, preparaty z pikardyną, DEET i inne), a niektóre wyłącznie na ubrania (np. preparaty z permetryną).

Podsumowując, nie należy unikać kontaktów z naturą, wystarczy odpowiednie, fachowe przygotowanie by zminimalizować ryzyko choroby odkleszczowej.
Pamiętaj:
    • należy odpowiednio przygotować się przed wyjściem do lasu
        - odzież: długie  nogawki, rękawy, nakrycie głowy, z materiału o śliskiej fakturze, buty z wysoką cholewką
        - używaj repelentów na odsłonięte fragmenty skóry oraz ubranie
    • dokładnie obejrzyj ciało po powrocie z lasu (najlepiej weź prysznic ponieważ  łatwo można w ten sposób spłukać wędrujące po skórze kleszcze)
    • wykonaj szczepienie ochronne przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu
    • po kontakcie z kleszczem obserwuj siebie przez kilka tygodni pod kątem ew. wystąpienia objawów zakażenia (gorączka, bóle głowy, kostno – stawowe, zmiany na skórze)
    • nie każde ukąszenie przez kleszcza kończy się chorobą, bowiem znaczna większość kleszczy nie jest zakażona drobnoustrojami chorobotwórczymi, dlatego nie panikuj po kontakcie z kleszczem, bądź jednak czujny.

AUTOR: prof. dr hab. Anatol Panasiuk, gastrolog, internista, lekarz chorób zakaźnych, współpracujący z Centrum Medycznym Medicover w Białymstoku

Kopiuj tekst

Udostępnij

Załączniki

Pobierz wszystkie

Lato_z_kleszczami.Medicover.pdf

pdf | 133 KB

Pobierz
Lato_z_kleszczami.Medicover.doc

doc | 140 KB

Pobierz
Fotolia_156954899_Subscription_Monthly_M.jpg

grafika | 322 KB

Pobierz
Lato z kleszczami.txt

txt | 6,61 KB

Pobierz
Powiązane artykuły
Ciąża a niedoczynność tarczycy

temu

Niedoczynność tarczycy zdiagnozowana u kobiet w ciąży może stanowić poważne zagrożenie zarówno dla matki jak i dziecka. Dlatego tak ważna jest profilaktyczna diagnostyka. Rozpoznanie tego schorzenia przed zajściem w ciążę, zapobiegnie wielu komplikacjom, na które narażona jest kobieta przez dziewięć miesięcy.
Choroba Hashimoto a dieta bezglutenowa

temu

Kiedy pacjent cierpiący na chorobę Hashimoto trafia do dietetyka zazwyczaj słyszy: wyeliminować z diety alergeny, gluten, białka i wszystko co jest szkodliwe. Czy to dobry kierunek i czy faktycznie w tym przypadku istnieje zasadność tak wielkiej rewolucji w sposobie odżywania?
Krynka kolejny raz aktywnie włącza się w Święto Studentów

temu

Juwenalia, czyli najważniejsze święto wszystkich studentów, zbliżają się wielkimi krokami. 23 maja podczas tradycyjnej parady żaków, młodzi ludzie przejmą klucze do miasta i będą nim rządzić przez trzy kolejne dni! Jak zapewniają organizatorzy nie zabraknie dobrej muzyki, a motywem przewodnim tegorocznej imprezy jest Dziki Wschód. Doroczne Juwenalia tradycyjnie już wesprze Krynka – podlaski producent wód i napojów. 
Zabierz mamę na trening

temu

Dni otwarte w Mrs. Sporty w Zamościu będą obchodzone także jako Dni Bliskich, ponieważ zawsze weselej trenuje się drużynowo. Przypadają one na 25 i 26 maja, kiedy dziękujemy naszym mamom. Klub zachęca, by swoje święto spędziły aktywnie i w dobrym towarzystwie.

Zrób sobie prezent na Dzień Matki i po porodzie wróć do formy

Poporodowa fizjoterapia to dziedzina medycyny, która w Polsce jest wciąż niedostatecznie rozwinięta, choć na świecie pojawiło się już wiele wartościowych badań i publikacji naukowych na jej temat. Zajmuje się ona dolegliwościami i powikłaniami wynikającymi ze zmian, jakie zachodzą w organizmie kobiety podczas ciąży, porodu i połogu. Wiele mam nie wie, że odpowiednio dobrane zabiegi i ćwiczenia mogą całkowicie wyeliminować takie problemy jak: nietrzymanie moczu, bóle kręgosłupa czy zmniejszone doznania seksualne. Co ciekawe można im zapobiec bez ingerencji leków czy zabiegów chirurgicznych.